Ελλάδα και Τουρκία στην ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Γ. Κουμουτσάκος είναι διπλωμάτης. Βουλευτής του  Βόρειου Τομέα της Αθήνας με τη Νέα Δημοκρατία και τ. Αναπληρωτής  Υπουργός.
Ο Γ. Κουμουτσάκος είναι διπλωμάτης. Βουλευτής του Βόρειου Τομέα της Αθήνας με τη Νέα Δημοκρατία και τ. Αναπληρωτής Υπουργός.

Η ύπαρξη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου, Αιγύπτου, Ισραήλ και Λιβάνου, μετέβαλε – από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 – τα έως τότε γεωπολιτικά δεδομένα και την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακολούθησε αλυσίδα σοβαρών εξελίξεων που είχαν στο κέντρο τους διμερείς συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών (υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης -ΑΟΖ) της Κύπρου με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και το Λίβανο.

Οι οριοθετήσεις αυτές που έγιναν κατ´εφαρμογήν  της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτέλεσαν τη νομική βάση για την αξιοποίηση του σοβαρού ενεργειακού αποθέματος της Ανατολικής Μεσογείου. Οι εξελίξεις ήταν καταλυτικές για την ανάδυση διαφόρων σχημάτων συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής με ενεργό συμμετοχή και της Ελλάδας και ενθάρρυνση των ΗΠΑ.

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση που αυτή προκάλεσε στην Ευρώπη και μετά τη στρατηγική απόφαση των χωρών της ΕΕ να προχωρήσουν σε ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία, η γεωπολιτική αξία των ενεργειακών δυνατοτήτων της Ανατολικής Μεσογείου έχει κυριολεκτικά εκτοξευθεί. Η «ενεργειακή» Ανατολική Μεσόγειος είναι πλέον ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Η πρόσφατη επίτευξη συμφωνίας για οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου το επιβεβαιώνει. Για να καταστεί δυνατή αυτή η συμφωνία ξεπεράστηκαν προβλήματα και μεγάλες δυσκολίες δεκαετιών. Έτσι  άνοιξε ο δρόμος  για την εκμετάλλευση του πολύ σημαντικού κοιτάσματος φυσικού αερίου Καρίζ.

Την ίδια ώρα, η συζήτηση για τον αγωγό EastMed ξαναγίνεται υπό νέα δεδομένα και νέα οπτική γωνία. Ταυτόχρονα άλλες ενεργειακές συνεργασίες προωθούνται με εντεινόμενους ρυθμούς. Οι εξελίξεις τρέχουν. Όλα δείχνουν ότι τα αμέσως επόμενα χρόνια θα καλπάσουν.

Η Τουρκία έχει μείνει στο περιθώριο αυτών των σημαντικών εξελίξεων, όχι γιατί κάποιοι θέλουν να την αγνοήσουν και να την αποκλείσουν, αλλά γιατί είναι η ίδια που με την αναθεωρητική «σουλτανική» συμπεριφορά και πολιτική της έχει οδηγηθεί στην αυτο-περιθωριοποίησή της. Η άρνησή της να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να δεσμευθεί από την Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας την οποία αρνείται να υπογράψει καθώς και οι δύσκολες σχέσεις της με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και κυρίως με την Ελλάδα, την έχουν καταστήσει αποσυνάγωγο των τρεχουσών συνεργασιών και εξελίξεων. Για να επιβάλλει την παρουσία της, η ερντοανική Τουρκία καταφεύγει στην ένταση, με λόγια και πράξεις, κινείται εκτός πλαισίου διεθνούς δικαίου και αψηφά ακόμα και την ίδια τη γεωγραφία.

Μια τέτοια απόπειρα επιβολής της παρουσίας της και πιεστικής συμμετοχής της στις εξελίξεις, είναι η σύναψη του παράνομου Τούρκο-λυβικού μνημονίου και των συμφωνιών συνεργασίας για την εφαρμογή του, που υπεγράφησαν πρόσφατα μεταξύ Άγκυρας και της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (GNU) της Λιβύης. Ήδη αυτές οι συμφωνίες έχουν πυροδοτήσει σοβαρές αρνητικές αντιδράσεις εντός και εκτός Λιβύης.  Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν καταστήσει σαφές ότι ούτε αναγνωρίζουν, ούτε και δεσμεύονται από αυτές τις συμφωνίες.

 

Έτσι,  με ευθύνη της Άγκυρας το, ήδη πολύπλοκο τοπίο στην Ανατολική Μεσόγειο, περιπλέκεται ακόμα περισσότερο. Όσο θα μεγαλώνει η γεωπολιτική, γεωστρατηγική και ενεργειακή αξία της περιοχής, τόσο οι εξελίξεις θα τρέχουν και οι εντάσεις θα τροφοδοτούνται.

Η Ελλάδα το γνωρίζει ότι αυτό και έχει αποφασίσει να είναι ενεργά και αποφασιστικά παρούσα στην Ανατολική Μεσόγειο. Με αποφάσεις, πρωτοβουλίες και δράσεις σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο, προωθεί την ειρηνική περιφερειακή συνεργασία. Πρωτίστως όμως, προστατεύει και διασφαλίζει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Για αυτό έχει προχωρήσει στη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών και συνεργασίας με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Γι ´αυτό άσκησε το κυριαρχικό δικαίωμα επεκτάσεως των χωρικών της υδάτων – της αιγιαλίτιδας ζώνης – στα δώδεκα ναυτικά μίλια στο Ιόνιο Πέλαγος και νοτίως της Πελοποννήσου.

Γι ´αυτό και ανακοίνωσε ότι δεσμεύει συγκεκριμένες περιοχές  δυτικά και νότια της Κρήτης για διεξαγωγή σεισμικών ερευνών.

Επιπλέον η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει τη σχετική προεργασία και μελετά πολύ σοβαρά την επέκταση των χωρικών της υδάτων νότια της Κρήτης. Θα  είναι ένα βήμα που θα γίνει την κατάλληλη χρονική στιγμή με αξιολόγηση όλων των δεδομένων και των προεκτάσεων που θα έχει. Μια τέτοια ελληνική απόφαση θα  άλλαζε το «παιγνίδι» στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου.

Η πολιτική που εφαρμόζει όλα αυτά τα χρόνια η Τουρκία με την αμφισβήτηση του Διεθνούς Δικαίου με λόγια και πράξεις, με αποκορύφωμα το διαβόητο δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” έχει διαμορφώσει μία σοβαρή κρίσιμη μάζα έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η σταθερή στρατηγική της Τουρκίας να προχωρήσει σε αναθεώρηση της γεωστρατηγικής κατάστασης στην περιοχή μας, σε συνδυασμό με την πολιτική ανάγκη του Ερντογάν να εκμεταλλευθεί την εξωτερική πολιτική για να κερδίσει ψήφους στο εσωτερικό, δεν μας επιτρέπει να περιμένουμε στο ορατό μέλλον ύφεση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αντιθέτως συνηγορεί στη διατήρηση της έντασης.

Δεν πιστεύω όμως ότι η Τουρκία θα περάσει το κατώφλι της λογικής προχωρώντας σε σύγκρουση με την Ελλάδα.

Γνωρίζει πολύ καλά, ήδη από το Μάρτιο του 2020 στον Έβρο, ότι εμείς με την ασφάλεια της χώρας δεν παίζουμε. Θα υπερασπιστούμε τα εθνικά συμφέροντα αποφασιστικά και αποτελεσματικά. Η Ελλάδα είναι ισχυρή και έτοιμη τόσο για την ειρήνη όσο και, εάν ο μη γένοιτο χρειαστεί, για την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της εθνικής  αξιοπρέπειας.