Το 5ο LEIRION MUN απέδειξε ότι η νέα γενιά μπορεί να σηκώσει τον δημόσιο διάλογο ψηλότερα
Με αφορμή τη συμμετοχή του ως keynote speaker στο 5ο LEIRION MUN, ο Δρ. Αθανάσιος Στάβερης-Πολυκαλάς καταθέτει ένα ουσιαστικό κείμενο για τη σημασία της πολιτικής παιδείας, της τεκμηριωμένης σκέψης και του δημόσιου διαλόγου στη νέα γενιά. Ένα άρθρο που αναδεικνύει πως τέτοιες ακαδημαϊκές πρωτοβουλίες δεν είναι απλώς εκπαιδευτικές δράσεις, αλλά επένδυση στην ποιότητα του αυριανού δημόσιου βίου.
Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος λόγος δοκιμάζεται καθημερινά από την ταχύτητα, την επιφανειακότητα και τη σύγχυση, διοργανώσεις όπως το 5ο LEIRION MUN αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Και αυτό γιατί υπενθυμίζουν κάτι που συχνά ξεχνάμε: ότι η νέα γενιά δεν στερείται ενδιαφέροντος, βάθους ή δυνατοτήτων. Αντιθέτως, εκείνο που συχνά λείπει είναι οι κατάλληλοι χώροι για να εκφραστεί με ουσία, να δοκιμαστεί με απαιτήσεις και να αναπτυχθεί μέσα από πραγματικά ποιοτικές εμπειρίες μάθησης και διαλόγου.
Η συμμετοχή μου ως keynote speaker στο 5ο LEIRION MUN μου έδωσε την ευκαιρία να διαπιστώσω ακριβώς αυτό. Δεν επρόκειτο για μια τυπική προσομοίωση, ούτε για μια διοργάνωση που εξαντλείται στην εξωτερική εικόνα ή στην ευκολία του εντυπωσιασμού. Αντιθέτως, επρόκειτο για μια σοβαρή ακαδημαϊκή πρωτοβουλία, με καθαρή στόχευση, προσεγμένη δομή και υψηλό επίπεδο συμμετοχών.
Αυτό που ξεχώρισε από την πρώτη στιγμή ήταν ο ακαδημαϊκός χαρακτήρας του προγράμματος. Σε μια περίοδο όπου πολλές δράσεις για νέους επενδύουν περισσότερο στη φόρμα παρά στην ουσία, το LEIRION MUN έδειξε ότι υπάρχουν ακόμη πρωτοβουλίες που αντιλαμβάνονται τη σημασία της γνώσης, της τεκμηρίωσης και της πειθαρχημένης σκέψης. Η θεματική συγκρότηση, η ποιότητα των συζητήσεων, η σοβαρότητα της προετοιμασίας και η συνολική αρχιτεκτονική της διοργάνωσης ανέδειξαν ένα περιβάλλον πραγματικής μάθησης και όχι απλώς μια άσκηση δημόσιας έκθεσης.
Ακόμη πιο ενθαρρυντικό, όμως, ήταν το επίπεδο των ίδιων των συμμετεχόντων. Είδα νέους ανθρώπους με προετοιμασία, συγκρότηση, διάθεση να ακούσουν, να αντιπαρατεθούν με επιχειρήματα και να συνθέσουν απόψεις με ωριμότητα. Είδα νέους που κατανοούν ότι ο δημόσιος διάλογος δεν είναι πεδίο θορύβου, αλλά πεδίο ευθύνης. Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, ιδίως σε μια εποχή όπου η ευκολία της άποψης συχνά υποκαθιστά την αξία της γνώσης.
Το LEIRION MUN ανέδειξε επίσης κάτι βαθύτερο: ότι η πολιτική παιδεία δεν διαμορφώνεται μόνο μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια ή τις θεωρητικές αναφορές, αλλά μέσα από ζωντανές εμπειρίες συμμετοχής. Μέσα από διαδικασίες που φέρνουν τους νέους σε επαφή με τη διαπραγμάτευση, τη θεσμική σκέψη, την ανάγκη τεκμηρίωσης, την πολυπλοκότητα των διεθνών σχέσεων και τη δυσκολία εξεύρεσης ισορροπημένων λύσεων. Σε αυτό ακριβώς το σημείο τέτοιες διοργανώσεις αποκτούν πραγματικό παιδευτικό βάρος.
Η αξία τους είναι ακόμη μεγαλύτερη αν σκεφτούμε ότι ζούμε σε ένα διεθνές περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, διαρκών κρίσεων, τεχνολογικών μεταβολών και αυξημένων θεσμικών απαιτήσεων. Ο κόσμος στον οποίο θα κληθούν να ζήσουν και να δημιουργήσουν οι νέοι άνθρωποι δεν θα είναι απλούστερος· θα είναι σαφώς πιο περίπλοκος. Συνεπώς, η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της θεσμικής συνείδησης και της υπεύθυνης επιχειρηματολογίας δεν είναι μια πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα.
Για αυτό και το 5ο LEIRION MUN δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη επιτυχημένη εκδήλωση στο ημερολόγιο εκπαιδευτικών δράσεων. Πρέπει να ιδωθεί ως παράδειγμα του τι μπορεί να παραχθεί όταν υπάρχει σοβαρή οργάνωση, ακαδημαϊκή ποιότητα και πίστη στη δυναμική της νέας γενιάς. Πρέπει επίσης να λειτουργήσει ως υπενθύμιση ότι η χώρα χρειάζεται περισσότερους τέτοιους θεσμούς: περισσότερους χώρους στους οποίους οι νέοι δεν θα ενθαρρύνονται απλώς να μιλούν, αλλά θα εκπαιδεύονται να σκέφτονται, να τεκμηριώνουν και να αναλαμβάνουν ευθύνη για όσα λένε.
Αυτό είναι ίσως και το πιο κρίσιμο διακύβευμα. Δεν αρκεί να διαπιστώνουμε ότι οι νέοι «είναι το μέλλον». Το πραγματικό ερώτημα είναι αν τους προσφέρουμε σήμερα τις προϋποθέσεις για να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι, πιο ώριμοι και πιο ικανοί να διαχειριστούν αυτό το μέλλον. Και η απάντηση είναι ότι τέτοιες διοργανώσεις συμβάλλουν ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Το 5ο LEIRION MUN έδειξε ότι υπάρχει μια νέα γενιά που μπορεί να σηκώσει τον δημόσιο διάλογο ψηλότερα. Πιο σοβαρά, πιο τεκμηριωμένα, πιο υπεύθυνα. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχουν οι νέοι άνθρωποι που μπορούν. Το ερώτημα είναι αν η Πολιτεία, η εκπαιδευτική κοινότητα και οι θεσμοί είναι έτοιμοι να επενδύσουν συστηματικά σε τέτοιες προσπάθειες.
Γιατί, τελικά, η ποιότητα του αυριανού δημόσιου βίου δεν θα κριθεί μόνο από όσους ήδη μιλούν. Θα κριθεί από το πώς εκπαιδεύουμε όσους έρχονται να μιλήσουν μετά από εμάς.
Δρ. Αθανάσιος Στάβερης-Πολυκαλάς